Không chỉ được thiên nhiên ưu đãi, có núi non hùng vĩ “sơn thuỷ hữu tình”, Pác Bó còn là một quần thể di tích cách mạng nổi tiếng, là cội nguồn của Cách mạng Việt Nam bởi địa danh này gắn với một giai đoạn lịch sử đặc biệt quan trọng trong cuộc đời hoạt động của Chủ tịch Hồ Chí Minh và cách mạng Việt Nam những năm 1941 - 1945.

 Hiện nay, Pác Bó luôn được chọn là điểm đến trong những cuộc “hành trình về nguồn” của thế hệ trẻ và nhiều đoàn khách tham quan.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Bàn đá bên suối Lê-nin (Pác Bó, Hà Quảng), nơi Chủ tịch Hồ Chí Minh làm việc và dịch cuốn lịch sử Đảng Cộng sản Bôn sê vích Liên Xô.

Pác Bó là nơi sau 30 năm đi tìm đường cứu nước, ngày 28/1/1941, lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc (tên gọi của Chủ tịch Hồ Chí Minh lúc đó) chọn trở về Tổ quốc để trực tiếp chỉ đạo phong trào cách mạng Việt Nam. Tại đây, Người đã có nhiều chủ trương và quyết định quan trọng cho sự thành công của cuộc Cách mạng tháng Tám năm 1945: Chủ trì Hội nghị lần thứ VIII của Trung ương Đảng từ ngày 10 - 19/5/1941, Hội nghị đã xác định nhiệm vụ giải phóng dân tộc là nhiệm vụ hàng đầu của cách mạng nước ta, quyết định thành lập Mặt trận Việt Minh, sáng lập báo “Việt Nam độc lập” - cơ quan truyên truyền của Mặt trận Việt Minh; biên soạn các tài liệu cách mạng; tổ chức các lớp tập huấn chính trị, quân sự; thành lập Đội du kích Pác Bó.

Từ Pác Bó, Nguyễn Ái Quốc đã đi nhiều nơi trong tỉnh Cao Bằng để hoạt động và tuyên truyền cách mạng, như: Lam Sơn (Hoà An), Minh Tâm (Nguyên Bình). Người đã nhiều lần sang Trung Quốc bắt liên lạc với các lực lượng cách mạng Việt Nam và đồng minh. Ngày 13/8/1942, với tên mới Hồ Chí Minh, Người sang Trung Quốc để liên lạc với quốc tế. Người bị chính quyền Tưởng Giới Thạch bắt giam trái phép đến ngày 10/9/1943 mới được trả tự do. Sau khi thoát khỏi nhà tù Tưởng Giới Thạch, cuối tháng 10/1944, Người về đến xã đỏ Nà Sác (Hà Quảng) tiếp tục chỉ đạo cách mạng Việt Nam. Tại đây, Người nghe báo cáo về chủ trương khởi nghĩa do liên Tỉnh ủy Cao - Bắc - Lạng vạch ra, Người đã ra chỉ thị cho hoãn chủ trương khởi nghĩa và cho chủ trương thành lập một đội quân giải phóng (Đội Việt Nam tuyên truyền Giải phóng quân - tiền thân của Quân đội nhân dân Việt Nam ngày nay). Ngày 4/5/1945, Người rời Pác Bó về Tân Trào (Tuyên Quang) để chỉ đạo tổng khởi nghĩa giành chính quyền trong cả nước. Sau 20 năm xa cách, Ngày 20/02/1961, Chủ tịch Hồ chí Minh đã quay trở lại thăm Pác Bó, thăm lại nơi ở và làm việc năm xưa.

Đến với Pác Bó, chúng ta sẽ được thăm Cột mốc 108 - nơi chứng kiến những giây phút thiêng liêng đầu tiên khi Người trở về sau 30 năm bôn ba ở nước ngoài để tìm đường cứu nước; Nền nhà ông Lý Quốc Súng - công dân Việt Nam đầu tiên đón Bác trở về; Hang Cốc Bó - nơi Bác chọn làm chỗ ở và làm việc để lãnh đạo Cách mạng Việt Nam. Trong hang tối, ngọn lửa yêu nước của Người đã trở thành ngọn lửa thiêng thắp sáng vận nước; Bàn đá “chông chênh dịch sử Đảng”, núi Các Mác sừng sững như bức thành đồng còn mãi với thời gian, suối Lê-nin uốn lượn chảy quanh chân núi, dòng suối dưới chân lán Khuổi Nặm vẫn “rì rào” ngày đêm, hang Diêm Tiêu, hang Slí điếng, nhà cụ Dương Văn Đình... Những điểm di tích gắn liền với cuộc đời hoạt động của Bác đã góp phần làm nên những trang sử vĩ đại cho dân tộc Việt Nam. Để mỗi người dân đất Việt khi nhớ về Pác Bó, nhớ về Cao Bằng lại dâng trào cảm xúc. Trong nhà trưng bày bổ sung của Khu di tích Pác Bó chúng ta sẽ được nhìn thấy những hiện vật thân quen, gần gũi: Chiếc máy chữ, chiếc làn mây cũ, những đồ dùng sinh hoạt của Bác trong thời gian hoạt động ở Pác Bó. Những kỷ vật bình dị mà thiêng liêng ấy làm cho mỗi chúng ta có cảm giác ấm áp như thấy Bác ở bên.

Được sự quan tâm của Đảng và Nhà nước, từ năm 2007 đến nay, Khu di tích lịch sử Pác Bó đã và đang được quan tâm đầu tư hoàn thành nhiều hạng mục công trình quan trọng nhằm phát huy có hiệu quả giá trị của di tích, như: Nhà tưởng niệm Chủ tịch Hồ Chí Minh được khánh thành ngày 19/5/2011, triển khai dự án quy hoạch khu tái định cư và theo kế hoạch năm 2013, Dự án bảo tồn Khu di tích Pác Bó sẽ tiếp tục xây dựng các hạng mục công trình: Bảo tồn, tôn tạo và phục dựng khu di tích gốc; Nhà trưng bày khu di tích; Xây dựng cơ sở hạ tầng khu tái định cư II; Dự án chi tiết trồng cây xanh; Các công trình dịch vụ, khu vui chơi, nghỉ dưỡng.

Hằng năm, Khu di tích đón hàng trăm nghìn lượt khách đến tham quan, nghiên cứu, học tập, báo công. Trong 6 tháng đầu năm 2012, Khu di tích đã đón hơn 30 nghìn lượt khách trong nước và quốc tế.

Với ý nghĩa và tầm quan trọng của Khu di tích lịch sử Pác Bó, ngày 10/5/2012 Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định về việc xếp hạng Khu di tích lịch sử Pác Bó là Di tích Quốc gia đặc biệt. Đây là niềm vinh dự, tự hào của nhân dân các dân tộc Cao Bằng nói riêng và của người dân Việt Nam nói chung. Pác Bó hôm nay đã trở thành miền đất thiêng của nước Việt Nam, là niềm tự hào của mọi người dân đất Việt. Phát triển và bảo tồn di tích Pác Bó là nhiệm vụ quan trọng để gìn giữ di sản quý báu cho muôn đời con cháu mai sau. Trong tương lai, Pác Bó sẽ tiếp tục được xây dựng, phát triển để nơi đây trở thành điểm đến hấp dẫn du khách trong và ngoài nước.